سه شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۷ تهران ۰۱:۴۸ - ۱۳ نوامبر ۲۰۱۸
 
سه شنبه ۸ آبان ۱۳۹۷
ساعت ۱۲:۱۲
اربعین و نگاه سیاست زده رادیو فردا

رادیوفردا همواره زیباییهای اربعین را نادیده میگیرد
رادیوفردا همواره زیباییهای اربعین را نادیده میگیرد
نگاهی به مقالات منتشر شده در مورد اربعین در رادیو فردا نشان می‌دهد، که قلم بدستان این رسانه به این پدیده صرفاً نگاه سیاسی دارند و به خاطر کینه جمهوری اسلامی، قادر نیستند جنبه‌های دیگر ماجرا را ببینند. جنبه‌هایی از عطوفت و انسانیت که در این حجم و کثرت در سراسر دنیا بی نظیر است.
واکنش رسانه آمریکایی رادیو فردا به «راهپیمایی اربعین» بسیار جالب و قابل توجه است.

اگرچه این رسانه تلاش می‌کند تا از پرداختن مستقیم به این موضوع طفره برود، اما هنگامی که گمان می‌کند، بهانه خوبی برای تخطئه آن بدست آورده است، به آن واکنش نشان می‌دهد.

یادداشت «سایه ارز و تفاوت فرهنگی بر پیاده‌روی اربعین» مقاله‌ای نسبتاً مفصل به قلم شخصی ناشناس بود که البته بیشتر به جنبه اقتصادی موضوع می‌پرداخت و در نهایت سعی کرد تصویر تاریک و زشتی از رفتار زائرین را تصویر کند و هزاران رفتار زیبا و عطوفت آمیز را در بین زائرین نادیده بگیرد:
«پس از ماجرای ارائه خدمات جنسی در مشهد به زوار عراقی امام هشتم شیعیان که مقام‌های جمهوری اسلامی به شدت آن را رد کردند، این‌بار نیز موضوع «تفاوت‌های فرهنگی» مردم ایران و عراق در راهپیمایی اربعین مطرح شده است. مسئول کمیته فرهنگی آموزشی ستاد مرکزی اربعین بخشی از مشکلات فرهنگی پیش‌آمده در این راهپیمایی را نتیجه «تعارضات فرهنگی» بین مردم ایران و مردم عراق دانسته که به گفته وی نیاز به آموزش و توجیه دارد و بخشی نیز عملکردهای کاملاً غلط رفتارهای است که باید تذکر داده شود.»

این یادداشت در ادامه یادداشت چند ماه قبل اکبر گنجی تحت عنوان «هدر دادن چند میلیارد دلار برای رفتن به زیارت مرقدی که قبر امام حسین نیست» نوشته شده بود.

اکبر گنجی در آن مقاله مدعی شده بود:
«داستان‌هایی که شیعیان بعدها درباره نبرد کربلا ساخته‌اند، اگر جدی گرفته شوند، معلوم نیست اساساً یزید چیزی از پیکر امام حسین باقی گذارده باشد تا باقی مانده آن پیکر را شیعیان در جای معینی دفن کرده باشند. با این همه، بر اساس منابع شیعیان، مختار بن ابوعبید ثقفی در سال ۶۵ قمری مرقدی بسیار ساده برای امام حسین ساخت. خلفای عباسی (منصور، هارون و متوکل) این بارگاه را تخریب کرده‌اند»

او حتی به مقالات قبلی خود نیز آدرس می‌دهد:
«در ۲۰ آذر ۱۳۹۳ در مقاله «پیاده‌روی ۲۰ میلیونی اربعین: جنگ قدرت و هزینه‌های ناموجه» -در رادیو فردا - توضیح دادم که این راهپیمایی تا چه اندازه برای ایران هزینه مالی دارد. در آن زمان ادعایشان این بود که دو میلیون زائر ایرانی در راهپیمایی ۲۰ میلیونی شرکت کرده‌اند. در ۲۴ آذر ۱۳۹۳ در مقاله «نمایش مذهبی، نمایش نظامی؛ رزمایش اربعین» -در رادیو زمانه- توضیح دادم که جمهوری اسلامی نمی‌تواند از این مراسم بگذرد، برای اینکه این مراسم نمایش نظامی و قدرت نمایی جهانی است. نمایش قدرت ایران در برابر عربستان سعودی و مراسم دو میلیونی حج. سردار سلیمانی گفته بود که با راهپیمایی ۲۰ میلیونی اربعین قدرت‌مان را به جهان نشان می‌دهیم».

در اربعین سال گذشته نیز مقاله‌ای تحت عنوان «رسوایی مغفول: زیارت کربلا از جیب همگان» به قلم مجید محمدی منتشر شد که سعی می‌کرد آمارهای مربوط به این موضوع را تخطئه کند.

در نهایت هم وی هدف راهپیمایی اربعین را «نمایش پایگاه مردمی» می‌دانست:

«یکی از درس‌های بزرگی که جمهوری اسلامی از انقلاب سال ۵۷ گرفت این بود که یک گروه چند میلیونی هوادار برای خود ایجاد کند که از انواع امتیازات برخوردار بوده و به نحو «پاکار» برای تداوم نظام حضور اجتماعی داشته باشد (برای راهپیمایی‌های ادواری یا سرکوب‌های موردی). جمهوری اسلامی بخش کوچکی از درامدهای نفتی را صرف این چند میلیون می‌کند اما این هزینه‌ای است که بخش بزرگ‌تر درآمدهای نفتی را برای کاست حکومتی تضمین می‌کند.... ممکن است گروه‌هایی در آغاز سفر به کربلا صرفاً با انگیزهٔ مذهبی در مراسم دینی مورد حمایت حکومت ظاهر شوند اما انگیزه‌های آنها چنان با امکانت دولتی تقویت می‌شود که به تدریج فاصله‌ای میان انگیزه‌های سیاسی و مذهبی باقی نمی‌ماند. بعد از چهل سال دیگر باید متوجه بود که این گونه مراسم و دین با هم گره خورده‌اند .... برای این که تنها این گروه دیده شوند و همیشه مخالفان داخلی و دولت‌های منتقد تصور کنند که نظام پایگاه اجتماعی بلامنازع دارد این گروه مدام دست نوازش حکومت را بر سر دارند اما از یک گردهمایی چند ده هزار نفری در مقبره کوروش جلوگیری می‌شود»
در مقابل دیدگاه رادیو فردا، کسانی هستند که زیبایی‌های انسانی این موضوع را می‌بینند. آقای «وحید چاوش» یکی از مستندسازان کشور است که در موضوع اربعین چند کار از جمله «یادداشت‌های یک پیاده» را تولید کرده است. برای بررسی این حوزه با وی گفت‌وگویی توسط بلاگ سینمامارکت، انجام شده است که در ادامه می‌خوانید:

چه شد که معطوف به حوزه اربعین شدید؟

واقعیت این است که ۱۰ سال احساس کردم این حوزه، حوزه‌ای است که از آن غفلت شده است و پتانسیل این را دارد که یک تعداد فیلم خوب هم از منظر اجتماعی و مردم‌شناسی و هم دینی و فرهنگی ساخته شود.

درآن زمان این راهپیمایی مثل امروز شناخته‌شده نبود؛ همین کارتان را سخت نمی‌کرد؟

در عراق بود ولی در ایران کسی از آن خبری نداشت. دوستانی که به زیارت می‌رفتند تعریف می‌کردند و من فهمیدم که این حوزه خیلی جذاب است و می‌شود کار کرد. مسوولان به آن توجه نداشتند و به همین خاطر خیلی تلاش کردم که مدیران تلویزیون را قانع کنم. هر کاری سختی‌های خود را دارد اما مشکل این بود که هم ما برای عراقی‌ها ناشناخته بودیم و هم خطرات بمب‌گذاری‌ها بود. مجوز گرفتن برای انجام کار سخت بود، یک مسیر طولانی را بدون هر گونه مجوز طی کردم و اگر کسی گیر می‌داد حتماً کار ما گره می‌خورد اما خود امام حسین ع کمک کرد به انجام این کار؛ حتی پلیس ما را یک بار دستگیر کرد و به بحث و گفت‌وگو با ایشان نشستیم. همان پلیس شب ما را به منزل خودش دعوت کرد. خداوند لطف می‌کرد و این گرفتاری‌ها را رد می‌کردیم.

در چند سال اول و باتوجه به نگاه غریبی که نسبت به این پدیده بود، چگونه کارتان را انجام می‌دادید؟

سفری در عید غدیر مشرف شده بودم و دیده بودم که مردم چطور به سمت حرم حضرت امیر می‌رفتند و این برایم خیلی تصویر عجیب و غریبی بود. از فرودگاه که دیدم مردم به سمت حرم می‌رفتند اصلاً اشک من قطع نمی‌شد و همین‌طور مدام سرازیر می‌شد. در سفر دوم که فیلم یادداشت‌های یک پیاده بود؛ آن زمان هم همین اشتیاق را داشتم که همراه این زوار باشم و خیال می‌کردم که می‌توانم اما دیدم که مرد این حرف‌ها نیستم! بعد فهمیدم اگر همین را بگویم جذاب‌تر است. مستند یعنی صداقت و صراحت و همین را به بیننده گفتم. فیلم اول و قصه آن سفرنامه خودمان بود، سفر چهارروزه من و تیمم و مشاهدات ما بود.

در این فیلم و سفر اول، تجربه‌هایی به‌دست آوردیم و کسب کردیم و سال بعد که «شما چه کسی هستید» را ساختم آشناتر شده بودم و از پیش دوستی را بردم که برایمان مجوز بگیرد که بدون مجوز کار نکنیم و همه این اتفاقات افتاد و سال دوم هم کار کردیم و خیلی طول کشید در تلویزیون دیده شود.

بعدها مراقب بودم که متهم نشوم به تکراری کار کردن. از این چیزها نگران بودم اما اشتیاق ساختن این فیلم‌ها را داشتم و ساختم، دیدم که با کمال تعجب برعکس شد. تصورم در این‌باره که تهمت می‌زنند اینجا را پیدا کرده و چسبیده است، برعکس شد. گفتند خودش را وقف این کار کرده است و این لطف سیدالشهدا ع است.

آیا می‌توان برای این کارها از قبل یک سناریوی مشخص داشت یا بدون برنامه‌ریزی می‌رفتید؟

این نکته‌ای که می‌گویید خیلی مهم است ولی اصلاً به این شکل نیست که از قبل ندانیم چه کاری قرار است انجام دهیم. اما به این شکل هم نیست که همه‌چیز را بدانی. به‌طورمثال همین امسال می‌خواهم مشرف شوم نمی‌دانم چه چیزی پیش می‌آید اما می‌دانم که موکبی هست که کلیاتی از آن می‌دانم و باید به دیدار افرادی بروم؛ با این نگاه مبهم به آنجا می‌روم و فقط می‌دانم قرار است به آنجا بروم و افرادی را ببینم اما از آن طرف مشکلی وجود دارد که افرادی فکر می‌کنند که فقط چند نفری می‌رویم و می‌گویند که آقا خودش کمک می‌کند. درواقع وظیفه فکری خودشان را به گردن آقا می‌اندازند و می‌خواهند مشکلات را حل کنند؛ من با این مشکل دارم.

آیا مرزی برای تولید عظیم وجود دارد؟ آیا سادگی در کار شما باید وجود داشته باشد یا اینکه هر چه عظیم‌تر باشد بهتر است؟

واقعیت این است که چنین تقسیم‌بندی‌هایی در ذهن من جایی ندارد و اگر باشد در ناخودآگاه است. یعنی اینکه سلیقه است مثل دوست داشتن یک رنگ.

ناخودآگاه یک حرکت سخیف را دوست ندارم یا اینکه حرکت دوربین و سعی می‌کنم که شکیل باشد و تلاش می‌کنم چیزهایی که دوست ندارم رعایت کنم و انجام ندهم.

برایم فرقی ندارد که موضوع سیدالشهدا ع باشد یا کسی دیگر؛ سعی می‌کنم فیلم خوب بسازم اما در رابطه با حضرت سیدالشهدا انرژی و غیرت مضاعف پیدا می‌کنم.

به نظرم باید زیبایی‌شناسی را آموخت و درست دیدن را، فیلم خوب را بشناسیم؛ خود به خود فیلم خوب ساخته می‌شود.

باتوجه به گستردگی سوژه‌ها در این رویداد، فکر می‌کنید تا کی توان تولید فیلم در این حوزه را داشته باشید؟

چیزهایی که ساخته‌ام واقعاً دغدغه‌های ذهنی‌ام بوده است. فیلم «شما چه کسی هستی» ۱۲ اپیزود دارد که می‌توانست هر کدام یک فیلم مستقل باشد و من می‌توانستم هر کدام را یک فیلم مجزا کنم؛ اما می‌خواستم با آن فرم دیده شود. در این چند سال آن چیزهایی که در ذهن داشتم به بیرون ریختم و دوسال پیش حس کردم که دیگر حرف جدید در ذهن من نیست.

امسال یک ایده جدید دارم و می‌خواهم این را بسازم و یک ایده خیلی بزرگ‌تر دارم اما هزینه زیادی دارد و چند دوربین نیاز دارم و یک پروداکشن جدی دارد. بستگی به سوژه دارد و فیلم. یک زمان یک فیلم در یک روز ساخته می‌شود و با یک دوربین اما زمانی هم هست که سر پروژه‌ای هستم و ۶ ماه طول می‌کشد و چند دوربین هم می‌خواهم.

این کاری که گفتم از همین قبیل است و ایده مخاطب جهانی برای آن دارم که متاسفانه کسی پا پیش نگذاشته است و تا به حال نتوانستم انجام دهم.

برای مستندسازان جوان پیشنهادی دارید؟

‌ به نظرم طرح است! من می‌خواستم برای اربعین مجموعه‌ای بسازم و اسمش را بگذارم «زنان سرزمین من». زنانی در اربعین هستند و خدمت می‌کنند و توانایی‌هایی دارند که مردانه است و شگفت است.

زنان عراقی همه توان خود را برای حضرت سیدالشهدا ع می‌گذارند و آرزو دارم که مجموعه‌ای بسازم با این نام و این را پیشنهاد می‌دهم.

 
محبوب ترين ها
 
توصيه مطلب: ۰
دیدگاه شما
نام شما

نظر شما *